Ten artykuł ukazał się po raz pierwszy w Mad in America.
W momencie gdy zdecydowałem się udać do lekarza po pomoc, jeszcze nie wiedziałem w co się pakuję i jak trudno później będzie mi wyjść z koktajlu leków. Z tyłu mojej głowy było przekonanie, że leki przeciwdepresyjne wyregulują mój zaburzony układ nerwowy. W tamtym czasie w psychiatrii (i niestety nadal w Polsce) panowało przekonanie, że pacjenci z zaburzeniami osobowości mają rozregulowaną gospodarkę hormonalną, co dla mnie jako studenta kognitywistyki i neurobiologii miało wtedy wiele sensu.
To, co działo się później, opisuje artykuł o przewlekłym zespole odstawiennym oraz osobisty tekst co pomogło i co przeszkodziło w powrocie do zdrowia.
Najważniejsze informacje
- Przez lata kolejne leki i diagnozy nasilały skutki uboczne, a objawy odstawienne lekarze brali za nawrót choroby.
- Po odstawieniu przyszły lata przewlekłego zespołu odstawiennego i PSSD, a poprawa przychodziła stopniowo, z roku na rok.
- Odzyskanie siebie było dla mnie warte tego wysiłku, choć zdrowienie bywa niesprawiedliwie długie i bolesne.
Początek spirali.
Pierwszy lek, paroksetyna, okazał się nietrafiony ze względu na senność, która była nie do zniesienia. Po kilku miesiącach jej brania lekarz zalecił jej odstawienie z dnia na dzień. W 2009 r. nikt jeszcze nie słyszał o taperingu. Gdy po paru tygodniach wystąpił u mnie zespół odstawienny, zaniepokojony tym co się dzieje udałem się ponownie do lekarza. Proces dobierania leków trochę trwał, ostatecznie przerobiłem ich kilka aż przepisano mi sertralinę, którą mimo licznych skutków ubocznych tolerowałem najlepiej.
Niestety było to mocno iluzoryczne ponieważ na początku jej przyjmowania wystąpił zespół serotoninowy (gorączka, światłowstręt, jadłowstręt, bezsenność, drgawki) a gdy lek zaczął działać- stan hipomaniakalny, który sprawiał, że ignorowałem wszystkie sygnały z otoczenia, że coś jest ze mną mocno nie tak.
Przez kolejne kilka lat żyłem w sztucznie podniesionym nastroju robiąc wiele głupot, nie zważając na konsekwencje. Mimo że zgłaszałem swoje obawy lekarzowi, ten twierdził, że tak właśnie funkcjonują zdrowe osoby bez depresji/fobii, co tylko utwierdzało mnie, że ten lek faktycznie mi pomaga.
Skutki uboczne
Z czasem brania zaczęło pojawiać się coraz więcej skutków ubocznych, takich jak przybranie na wadze, zanik funkcji seksualnych i bardzo intensywne pocenie się. Pojawiła się także nietolerancja pokarmowa i uporczywa senność.
Poza fizycznymi objawami moja kondycja psychiczna też zaczęła się sypać. Podniesiony nastrój powoli zmieniał się w apatię, a moja ciekawość świata przerodziła się w narastającą anhedonię. Dodatkowo zaczęły pojawiać się problemy z pamięcią czego początkowo nie wiązałem z przyjmowaniem leków. Czułem, że moja osobowość się zmienia a ja staję się coraz mniej człowiekiem a bardziej robotem.
Skutki uboczne coraz bardziej się nasilały, a mnie stawiano kolejne diagnozy (lekooporna depresja, fobia społeczna, łagodne zaburzenia poznawcze, osobowość unikająca, nerwica natręctw) i przepisywano kolejne leki. W pewnym momencie zacząłem przyjmować piracetam i memantynę stosowaną w leczeniu zaburzeń poznawczych u osób z otępieniem i chorobą Alzheimera. Wszystko to było niekończącą się spiralą, która rozpoczęła się od paroksetyny.
Kim jestem bez leków?
Proces mojej degeneracji trwał kilka lat, aż doszedłem do momentu gdy zacząłem zastanawiać się kim jestem bez leków. Cały czas miałem z tyłu głowy poczucie, że moja wygasająca wówczas osobowość jest konsekwencją ich zażywania. Istotnym aspektem były także uporczywe dysfunkcje seksualne, które dawały o sobie znać za każdym razem gdy próbowałem stworzyć intymną relację. Problemem były nie tylko kwestie techniczne utrudniające odbycie stosunku, ale przede wszystkim utrata uczuć wyższych takich jak romantyzm, empatia czy troska.
Stawałem się coraz bardziej oschły, cyniczny, wyrachowany, pusty. Coraz częściej w mojej głowie pojawiało się pytanie – czy to ja, czy to leki? Niestety każdorazowa próba odstawienia leków po kilku miesiącach kończyła się fiaskiem. Gdy tylko zaczynały pojawiać się objawy odstawienne, udawałem się do lekarza a ten bezrefleksyjnie stwierdzał, że to nawrót depresji/fobii i ponownie włączał leczenie.
Trzeci powód: Ślepy zaułek
Z upływającym czasem zaczęły pojawiać się także fizyczne skutki uboczne; przybrałem sporo na wadze oraz pojawiła się u mnie insulinooporność nieznanego pochodzenia. Dodatkowo senność nasiliła się do tego stopnia, że nie byłem w stanie pracować ani jakkolwiek funkcjonować. Czułem, że mój organizm nie jest w stanie dłużej tolerować tych leków.
Gdy zgłaszałem swoje obiekcje co do leków lekarzom, byłem ignorowany i wmawiane były mi kolejne „choroby psychiczne”. Czułem się osamotniony i niezrozumiany. Najbliższa rodzina również skłaniała się ku zdaniu lekarzy ignorując moje wołanie o pomoc.
Na moje szczęście natrafiłem wtedy na Surviving Antidepressants gdzie przeczytałem wiele historii podobnych do mojej. Nie miałem wtedy już więcej złudzeń – to z czym się borykałem to nie nawrót „choroby” a zespół odstawienny. Świadomość tego co czeka mnie dalej była przerażająca, ale wewnętrznie czułem, że to jedyna droga by odzyskać zdrowie i życie.
Z ogromnym bólem i trudem podjąłem decyzję o odstawieniu leków. Niestety gdy przyszło mi to zrobić, mój stan jeszcze bardziej się pogorszył. Pojawił się tak zwany „protracted withdrawal” (chociaż dziś nazwałbym to jatrogennym neurologicznym zaburzeniem ośrodkowego układu nerwowego) oraz PSSD.
Czy było warto?
Kolejne sześć lat mojego życia było walką o przetrwanie z nieustannymi myślami samobójczymi w tym jedną próbą. Przez ponad połowę tego czasu towarzyszyło mi uczucie pustki, wyobcowania, dysocjacji. Straciłem przyjaciół, rodzinę, pracę. Byłem całkowicie sam w stanie, który ciężko ubrać w słowa.
Całe szczęście udało mi się przetrwać najgorsze, a gdy postanowiłem w radykalny sposób zadbać o swoje zdrowie i zrobić wszystko dla mojego ciała by pomóc mu wyzdrowieć, z roku na rok było ze mną coraz lepiej.
Dzięki temu doświadczeniu nauczyłem się wiele o sobie, czuję się silniejszy niż kiedykolwiek a odzyskaną empatię kieruję do tych, którzy zmagają się z tym samym.
Mimo że proces zdrowienia jest trudny i bolesny, możliwość stworzenia się na nowo i poznania siebie z nowej strony jest wyjątkowym doświadczeniem. I choć często wydaje się, że ten stan nigdy nie minie, jest to dalekie od prawdy.
Nigdy w życiu tak bardzo nie dbałem o siebie jak robię to teraz. Wprowadziłem sporo zdrowych nawyków, które poza pomocą w zdrowieniu z leków, przyczyniły się także do ogólnej poprawy zdrowia.
Do tych wszystkich, którzy zmagają się z niełatwą decyzją odstawienia leków: nie ma nic cenniejszego w życiu niż odzyskanie siebie. A jedyną drogą by to osiągnąć jest trzeźwy, nie modyfikowany chemicznie układ nerwowy.
Głęboko wierzę, że u podstaw zdrowienia z neurologicznych zaburzeń spowodowanych lekami leży zadbanie o swoje ciało i umysł w sposób holistyczny. Przynajmniej mnie to pomogło i wyciągnęło z miejsca gdzie nie byłem w stanie w ogóle funkcjonować.
Mimo że przez długi czas może wydawać się, że to cierpienie nigdy nie ustanie, jest to dalekie od prawdy. Im dalej od leków, tym trzeźwiejszy i zdrowszy umysł.
Nie wahajcie się by zawalczyć o siebie; po drugiej stronie tego cierpienia jest życie pełne emocji i radości. Mimo że proces zdrowienia może czasami być niesprawiedliwie długi – gdy tylko zaczniecie zdrowieć, czas przez jaki cierpieliście przestanie być tak istotny i bolesny.
Późniejszą perspektywę opisuje wpis 7 lat bez leków psychotropowych. Jeśli rozważasz odstawienie, sprawdź, jak wygląda wsparcie.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego zdecydowałeś się odstawić antydepresanty?
Z czasem skutki uboczne się nasilały: przybrałem na wadze, pojawiły się zaburzenia seksualne, silne pocenie się, senność i problemy z pamięcią. Czułem, że moja osobowość się zmienia, a kolejne diagnozy oznaczały kolejne leki.
Dlaczego wcześniejsze próby odstawienia się nie udawały?
Za każdym razem, gdy pojawiały się objawy odstawienne, lekarz uznawał je za nawrót depresji lub fobii i ponownie włączał leczenie. Dopiero historie na forum Surviving Antidepressants pokazały mi, że to, z czym się mierzę, to zespół odstawienny.
Jak wyglądało życie po odstawieniu leków?
Kolejne sześć lat było walką o przetrwanie. Pojawiły się przewlekły zespół odstawienny i PSSD, a przez ponad połowę tego czasu towarzyszyły mi pustka, wyobcowanie i dysocjacja. Gdy zacząłem w radykalny sposób dbać o zdrowie, z roku na rok było ze mną coraz lepiej.
Czy odstawienie leków było warte tego wysiłku?
Dla mnie tak. Nauczyłem się wiele o sobie, czuję się silniejszy niż kiedykolwiek, a odzyskaną empatię kieruję do osób, które zmagają się z tym samym.
Źródła i dalsza lektura
- Guy A, et al. The 'patient voice’: patients who experience antidepressant withdrawal symptoms are often dismissed, or misdiagnosed with relapse, or a new medical condition. Therapeutic Advances in Psychopharmacology, 2020.
- Davies J, Read J. A systematic review into the incidence, severity and duration of antidepressant withdrawal effects: are guidelines evidence-based? Addictive Behaviors, 2019.
- Healy D, Le Noury J, Mangin D. Enduring sexual dysfunction after treatment with antidepressants, 5α-reductase inhibitors and isotretinoin: 300 cases. International Journal of Risk & Safety in Medicine, 2018.
- Horowitz MA, Taylor D. Tapering of SSRI treatment to mitigate withdrawal symptoms. The Lancet Psychiatry, 2019.


